W jaki sposób administrator danych powinien analizować wniosek o udostępnienie danych osobowych?

wyrokDziś zamieszczamy na blogu bardzo ciekawy wyrok sądu okręgowego we Wrocławiu, który zapadł w sprawie prowadzonej przeciwko spółdzielni mieszkaniowej. Jak wynika z jego treści, administrator danych osobowych udostępniający dane nie ponosi odpowiedzialności za to, czy osoba wnioskująca o ich wydanie wykorzysta dane w deklarowany sposób, jednak z uwagi na obowiązek dołożenia szczególnej staranności w celu ochrony interesów osób, których dane dotyczą a w szczególności, aby dane te były przetwarzane zgodnie z prawem, administrator danych zobligowany jest do dokładanie wszelkich starań i wykazania się szczególną starannością w celu zminimalizowania ryzyka jakichlokwiek nieprawidłowości w procesie przetwarzania udostępnionych przez niego danych. Poniżej pełna treść wyroku wraz z uzasadnieniem.

Sygn. akt IC 38/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 września 2013 roku

Sąd Okręgowy we Włocławku Wydział I Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSO Aneta Sudomir – Koc

Protokolant: st. sekr. sąd. Halina Baszewska

po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2013 roku

na rozprawie

sprawy z powództwa I. P. i L. P. (1)

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w C.

o ochronę dóbr osobistych i zapłatę

1.  zobowiązuje pozwaną Spółdzielnię Mieszkaniową w C. do przesłania, w terminie 14 (czternastu) dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, listu poleconego na adres powodów I. P. i L. P. (1) o następującej treści: „Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej w C. przeprasza Państwa I. P. i L. P. (1) za udostępnienie bez podstaw prawnych ich danych osobowych, znajdujących się w zbiorach Spółdzielni. Ujawnienie tychdanych naruszyło prawo do prywatności Państwa P.”;

2.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda L. P. (1) kwotę 2000 (dwa tysiące) złotych i na rzecz powódki I. P.kwotę 2000 (dwa tysiące złotych) tytułem zadośćuczynienia;

3.  oddala powództwo w pozostałej części;

4.  znosi wzajemnie koszty procesu.

UZASADNIENIE

Powodowie L. P. (1) i I. P. wnieśli pozew przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w C., żądając zasądzenia od pozwanej na rzecz każdego z powodów kwot po 15 000 złotych, z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych poprzez udostępnienie osobie niepowołanej – M. P. – z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, dokumentów w postaci aktów notarialnych, znajdujących się z posiadaniu pozwanej oraz żądając zobowiązania pozwanej do trzykrotnego umieszczenia, w odstępach miesięcznych, w Gazecie (…) na drugiej stronie, która to gazeta ukazuje się co miesiąc w nakładzie 5 000 egzemplarzy przeprosin o następującej treści: „Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej w C. przeprasza Państwa I. i L. P. (1)za udostępnienie ich danych osobowych, będących w zbiorach Spółdzielni osobom nieuprawnionym. Ujawnienie tych danych naruszyło prawa Państwa P. do prywatności, przy czym pierwsze ogłoszenie ma się ukazać w miesiącu uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie. Powodowie wnieśli także o zasądzenie od pozwanej na ich rzecz kosztów procesu.

W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, iż pozwana udostępniła osobie nieuprawnionej M. P., z naruszeniem przepisów o ochronie danych osobowych, dokumenty w postaci aktu notarialnego z dnia 5 listopada 2008 roku rep. A Nr 8136/2008 oraz aktu notarialnego z dnia 19 listopada 2008 roku rep. A Nr 8437/2008. Dokumenty niezwykle istotne i dotyczące wyłącznie spraw osobistych powodów pozwana wydała osobie nieuprawnionej bez badania jakichkolwiek okoliczności sprawy przez co naruszyła prawo powodów do prywatności. M. P. udostępniła następnie te dokumenty w kilku postępowaniach sądowych i prokuratorskich a także (…) Centrum Pomocy (…) w A., Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Ministerstwu Sprawiedliwości. Sprawę wydania przez pozwaną opisanych wyżej aktów notarialnych badał Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych. W decyzji z dnia 23 grudnia 2011 roku stwierdził on, że Spółdzielnia Mieszkaniowa w C. nie dokonała weryfikacji informacji podanych przez M. K. we wniosku o wydanie dokumentów i nie badała rzeczywistych zamiarów M. K. odnośnie wykorzystania przez nią wnioskowanych danych osobowych lecz ograniczyła się do własnych założeń w tym zakresie.

Wskazując na powyższe powodowie wskazali, iż uprawnieni są do ochrony prawa do prywatności, tym bardziej, że pozwana całkowicie lekceważąco podeszła do obowiązku przestrzegania przepisów dotyczących ochrony danych osobowych. Powodowie w zaistniałej sytuacji czują się bardzo źle. Nikt bowiem nie chce, aby dokumenty zawierające dane osobowe były w sposób lekkomyślny udostępniane komukolwiek, bez wymaganego prawem rzetelnego zbadania, czy osoba która ubiega się o te dokumenty jest uprawniona do ich posiadania, czy nie. Powodowie czują się pokrzywdzeni bezpodstawnym i lekceważącym przepisy prawne działaniem pozwanej.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów na jej rzecz kosztów procesu.

Pozwana przyznała, iż M. P. uzyskała dostęp do aktów notarialnych wskazanych w pozwie za pośrednictwem pozwanej. Przyznała również, iż Generalny Inspektor Danych Osobowych uznał za uchybienie z uwagi na enigmatyczne umotywowanie wniosku a także samodzielne poczynienie przez pozwaną założenia co do „potencjalnych, hipotetycznych, możliwych celów legalnego wykorzystania rzeczonych informacji”. Wbrew twierdzeniom powodów w ocenie pozwanej nie doszło do wydania dokumentów niezwykle istotnych i dotyczących wyłącznie osobistych spraw powodów. Żaden z aktów nie zawierał danych wrażliwych dla powodów a nadto trudno je uznać za nie dotykające sfery prawnej wnioskującej. Przedmiotem umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 8 listopada 2008 roku były udziały w wysokości 143/144 w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego w Spółdzielni Mieszkaniowej w C., które nabył w 14/15 L. P. (1) z obowiązkiem przeniesienia tego udziału na rzecz swojej córki M. P. a w 1/15 nabyli małżonkowie L. P. (1) i I. P. do majątku wspólnego. W dniu 19 listopada 2008 roku powodowie wyłączyli wspólność ustawową, zawarli umowę darowizny oraz dokonali podziału majątku dorobkowego. Lokal mieszkalny będący w zasobach spółdzielni stanowił źródło licznych postępowań o wyegzekwowanie należności na rzecz pozwanej. Z uwagi na to że L. P. (1) i jego córka M. wzajemnie obarczali się obowiązkiem pokrywania kosztów i opłat na rzecz pozwanej i jednocześnie oboje go unikali powstała duża zaległość wobec spółdzielni, która w konsekwencji skierowała sprawę do sądu. W Prokuraturze Rejonowej w Aleksandrowie Kujawskim od dnia 18 listopada 2008 roku toczyło się postępowanie przygotowawcze dotyczące przywłaszczenia w dniu 28 października 2008 roku przez L. P. (1) kwoty 149 000 złotych na szkodę córki M.. W aktach tej sprawy znajdowały się oba akty notarialne. Kopię umowy sprzedaży przedstawił L. P. (1), natomiast kopię umowy darowizny i podziału majątku dorobkowego przedłożyła M. K. w dniu 12 grudnia 2008 roku. Zatem daneo majątku powodów były znane M. P. na długo przed złożeniem wniosku i udostępnieniem danych i stanowiły przedmiot zainteresowania innych organów. Przekazanie dokumentów nie wpłynęło w żaden sposób negatywnie na sferę praw powodów. Powodowie nie sprecyzowali jakiej konkretnej szkody niemajątkowej doznali. Dane powodów zostały przekazane jednej osobie, ich krewnej, dobrze zorientowanej w sytuacji majątkowej powodów a nadto w ocenie pozwanej akty notarialne dotyczyły praw wnioskującej. Pozwana nie udostępniła danych powodów szerokiej społeczności. Nie można uznać, żedane te uzyskały szerokie grono odbiorców. W związku z tym nieuzasadnione jest żądanie przeprosin w prasie o nakładzie 5 tysięcy egzemplarzy. Celem oświadczenia, o którym stanowi art. 24 kc jest dotarcie do osób, które zetknęły się z bezprawnym naruszeniem, a w niniejszej sprawie M. P. jest jedyną osobą, która uzyskała dane od pozwanej.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 21 stycznia 2009 roku M. P. złożyła w Spółdzielni Mieszkaniowej w C. pismo zatytułowane „oświadczenie”, którym w odpowiedzi na wezwanie do zapłaty 0-015-006 poinformowała, że właścicielem mieszkania przy ul. (…) jest L. P. (1) (akt notarialny znajduje się w posiadaniu spółdzielni). M. P. w piśmie tym oświadczyła, iż zaznaczenie w akcie notarialnym, iż posiada ona większość udziałów, które kiedyś zostaną jej przekazane nie ma żadnej mocy prawnej. W związku z tym wszelkie należności Spółdzielnia winna zgłaszać L. P. (1).

W dniu 9 lutego 2009 roku M. P. wystąpiła do Spółdzielni Mieszkaniowej w C. o wydanie kserokopii aktu notarialnego zakupu mieszkania przy ul. (…) przez L. P. (1) oraz aktu przekazania własności przez L. P. (1) na I. P.. Wnioskująca wskazała, iż dokumenty te są jej potrzebne do skierowania sprawy na drogę postępowania karnego i jako strona w postępowaniu o ustalenie własności w/w lokalu ma prawo wglądu i wszelkich dokumentów związanych z tym lokalem.

W dniu 9 lutego 2009 roku Spółdzielnia Mieszkaniowa wydała M. P. akt notarialny z dnia 5 listopada 2008 roku – umowę sprzedaży. Wskazanym aktem L. P. (1) nabył udział w wysokości 14/15 w udziale 143/144 we własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego w budynku Spółdzielni Mieszkaniowej w C. przy ul. (…)nr 6 z obowiązkiem przeniesienia tego udziału na rzecz swojej córki M. P. za pieniądze stanowiące majątek M. P. zaś udział w wysokości 1/15 w udziale 143/144 w opisanym wyżej prawie nabyli L. P. (1) i I. P. w majątkowej wspólności.

Spółdzielnia Mieszkaniowa w C. w dniu 9 lutego 2009 roku wydała także M. P. akt notarialny z dnia 19 listopada 2008 roku – umowę darowizny oraz podziału majątku dorobkowego zawarty pomiędzy L. P. (2) iI. P.. W umowie tej w § 1 w punktach od A do G wymienione zostały składniki majątku, przy czym w punkcie G wymieniony został udział wynoszący 1/15 części w udziale wynoszącym 143/144 części w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego znajdującym się w budynku Spółdzielni Mieszkaniowej w C. przy ul. (…) oznaczony nr 6 przysługujący L. i I. małżonkom P.. Stający do aktu oświadczyli, iż pozostają w związku małżeńskim i umową małżeńską majątkową sporządzoną dnia 19 listopada 2008 roku wyłączyli wspólność ustawową. W § 3 tego aktu L. P. (1) darował I. P. własność nieruchomości opisanej w § 1 pkt A, zaś w § 6 stający do aktu dokonali podziału majątku wspólnego w ten sposób, że przenieśli na rzecz I. P. własność nieruchomości opisanej w § 1 pkt B oraz własność lokali stanowiące odrębne od gruntu przedmioty własności opisane w § 1 pkt C, D, E i F a także udział 1/15 części w udziale 143/144 części w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu opisanym w § 1 pkt G. W § 7 aktu strony oświadczyły, iż powyższy podział majątku wspólnego następuje bez spłat lub dopłat albowiem opisane nieruchomości i prawa zostały nabyte za środki pochodzące z majątku osobistego I. P.pochodzące ze sprzedaży papierów wartościowych oraz ze środków finansowych zgromadzonych przed zawarciem ich związku małżeńskiego

(dowód: pismo M. P., karta 59- 60, akt notarialny z dnia 5 listopada 2008 roku, karta 27-31, akt notarialny z dnia 19 listopada 2008 roku, karta 23-26).

W dniu 26 lutego 2009 roku na posiedzeniu Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim w sprawie M. P. w przedmiocie jej zażalenia na umorzenie śledztwa wszczętego w listopadzie 2008 roku w sprawie podejrzenia przywłaszczenia przez L. P. (1) w dniu 29 października 2008 roku pieniędzy w kwocie 149 900 złotych, telefonu komórkowego N. wartości 300 złotych i książeczki oszczędnościowej z wkładem 500 złotych na szkodę M. P., tj. czyn z art. 284 § 1 kk i art. 275 § 1 kk w zw. z ary. 12 kk pełnomocnik pokrzywdzonej M. P. złożył do akt sprawy akt notarialny z dnia 19 listopada 2008 roku, wskazując iż aktem tym L. P. (1) przekazał cały majątek żonie

(dowód: protokół posiedzenia z dnia 26 lutego 2009 roku Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim w sprawie IIK 2/09, karta 79, akt notarialny z dnia 19 listopada 2008 roku, karta 71- 78 – oba dowody w aktach sprawy Ds 313/09).

Akt notarialny z dnia 5 listopada 2008 roku do akt toczącego się postępowania w sprawie Ds. 313/09 został złożony przez L. P. (1) w dniu 26 listopada 2008 roku.

Małżonkowie P. o dokonaniu czynności wynikających z aktu notarialnego z dnia 19 listopada 2009 roku – darowizny i podziału majątku nie informowali swoich dzieci ani innych członków rodziny. Zależało im na tym, aby o dokonanych rozrządzeniach nikt nie wiedział. M. P. – córka L. P. (1) choruje na schizofrenię, w związku z czym kilkakrotnie była hospitalizowana. M. P. poznała w roku 2008 mężczyznę, którego nie akceptował jej ojciec. Podejrzewał, iż zależy mu na pieniądzach jego córki a nie na niej samej. Mężczyzna ten wyszedł z zakładu karnego po odbyciu kary, nie pracował. L. P. (1) podejmował słuszne – w jego przekonaniu – czynności w celu ochrony majątku córki. Ochronie majątku miał służyć m.in. zakup mieszkania w dniu 5 listopada 2008 roku przez L. P. (1) oraz małżonków P. oraz sprawa o częściowe ubezwłasnowolnienie córki. Pomiędzy L. P. (1) a jego córką M. pojawił się konflikt wynikiem, którego było zawiadomienie złożone w listopadzie 2008 roku przez M. P. o podejrzeniu popełnienia przez ojca przestępstwa z art. 284 § 1 kk i art. 275 § 1 kk w zw. z ary. 12 kk.. Konflikt pomiędzy ojcem i córką uległ zaostrzeniu w toku prowadzonych postępowań. M. P. zawiadomiła również o podejrzeniu dokonania przez ojca kradzieży wyposażenia domu. Córka L. M. dane zawarte w wydanych jej przez spółdzielnię aktach notarialnych wykorzystała w toczących się postępowaniach: o ubezwłasnowolnienie, w sprawie z jej zawiadomienia o kradzieży przez jej ojca wyposażenia domu, a także w kontaktach z (…) Centrum Pomocy (…) w A. (małżonkowie P. ustanowieni się rodziną zastępczą), z Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich a także Ministerstwem Sprawiedliwości. Obecnie L. P. (1) nie ma kontaktu z córką, która po przeniesieniu na nią własności mieszkania przy ul. (…) sprzedała to mieszkanie i wyjechała wraz z mężem z C.

(dowód: przesłuchanie powoda L. P. (1) i powódki I. P. – e-protokół z dnia 26 sierpnia 2013 roku – 00:01:31- 00:46: 35).

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny niniejszej sprawy został ustalony na podstawie przesłuchania stron oraz przedstawionych przez strony dokumentów opisanych wyżej i protokołu posiedzenia Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim z dnia 26 lutego 2009 roku. Prawdziwość i wiarygodność tych dokumentów nie była kwestionowana i nie budziła uzasadnionych wątpliwości Sądu.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że powodowie poszukiwali ochrony swych dóbr osobistych, twierdząc iż do naruszenia ich dóbr osobistych doszło poprzez bezprawne działanie pozwanej polegające na wydaniu M. K. z domu P., córce powoda L. P. (1) aktów notarialnych będących w posiadaniu pozwanej, pomimo niewykazania przez córkę powoda uprawnienia w uzyskaniu tych dokumentów.

W sprawie mającej za przedmiot ochronę dóbr osobistych wyróżniają się wyraźnie dwa etapy. Pierwszy to określenie i nazwanie dobra osobistego oraz wykazanie, że tak oznaczone dobro zostało naruszone – te obowiązki w procesie obciążają powoda. Drugi etap, aktualny dopiero w momencie wykazania naruszenia określonych dóbr osobistych, to podejmowana przez naruszyciela obrona zmierzająca do wykazania braku bezprawności naruszenia – tu obowiązki i ciężar dowodu spoczywają na pozwanym.

Powodowie z ciążącego na nich obowiązku wywiązali się – wykazali w toku postępowania, że ich dobra osobiste zostały naruszone. Pozwana przyznała zresztą, iż M. P. uzyskała dostęp do aktów notarialnych wskazanych w pozwie za pośrednictwem pozwanej. Spółdzielnia Mieszkaniowa w C. nie wywiązała się natomiast z obowiązku wykazania braku bezprawności działania.

Pozwana jako administrator danych udostępniając je musi działać zgodnie z przepisami prawa, w szczególności ustawą o ochronie danych osobowych, czego nie uczyniła a tym samym naruszyła bezprawnie dobra osobiste powodów dotyczące ich danych osobowych, majątku określone w art. 23 kc.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż M. P. (aktualnie K.) we wniosku o udostępnienie dokumentów domagała się wydania jej kserokopii aktu notarialnego zakupu mieszkania przy ul. (…) przez L. P. (1)oraz aktu przekazania własności tego lokalu przez jej ojca na I. P.. Wniosek ten uzasadniała potrzebą okazania tych dokumentów w toku postępowania karnego i że ma prawo wglądu do wszelkich dokumentów związanych a tym lokalem.

Wniosek ten zdaniem Sądu nie był wystarczający do wydania M. P. aktu notarialnego z dnia 5 listopada 2008 roku oraz aktu notarialnego z dnia 19 listopada 2008 roku w części dotyczącej czynności związanych z lokalem mieszkalnym położonym przy ul. (…). Jednocześnie wniosek ten nie mógł stanowić podstawy do udostępnienia M. P. aktu notarialnego z dnia 19 listopada 2008 roku w części w jakiej akt ten dotyczył zawartej przez jego strony umowy darowizny i podziału majątku.

Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) w brzmieniu do 7 marca 2011 roku -powołany przepis art. 29 oraz przepis art. 30 wskazanej ustawy zostały uchylone na podstawie art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 października 2010 roku o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 229,poz. 1497) – w przypadku udostępniania danych osobowych w celach innych niż włączenie do zbioru, administratordanych udostępnia posiadane w zbiorze dane osobom lub podmiotom uprawnionym do ich otrzymania na mocy przepisów prawa (ust. 1). Dane osobowe, z wyłączeniem danych, o których mowa w art. 27 ust. 1, mogą być także udostępnione w celach innych niż włączenie do zbioru innym osobom i podmiotom niż wymienione w ust. 1, jeżeli w sposób wiarygodny uzasadnią potrzebę posiadania tych danych, a ich udostępnienie nie naruszy praw i wolności osób, których dane dotyczą (ust. 2). Dane osoboweudostępnia się na pisemny, umotywowany wniosek, chyba że przepis innej ustawy stanowi inaczej. Wniosek powinien zawierać informacje umożliwiające wyszukanie w zbiorze żądanych danych osobowych oraz wskazywać ich zakres i przeznaczenie (ust. 3). Udostępnione dane osobowe można wykorzystać wyłącznie zgodnie z przeznaczeniem, dla którego zostały udostępnione (ust. 4). Wniosek złożony przez M. P. nie wskazywał jednoznacznie przeznaczenia żądanych przez nią informacji i nie był wiarygodnie uzasadniony na co zwrócił uwagę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w uzasadnieniu decyzji z dnia 23 grudnia 2011 roku (karta 21), która to ocena ta nie była kwestionowana przez pozwaną w toku niniejszej sprawy stąd też nie ma potrzeby przytaczać jej w całości. Pozwana nie dokonała weryfikacji informacji podanych przez wnioskującą ani jej rzeczywistych zamiarów odnośnie wykorzystania wnioskowanych danych osobowych ale ograniczyła się do własnych założeń w tym zakresie. Pozwana nie miała wiedzy na temat zarzutów jakie formułuje wobec ojca M. P., kwalifikacji prawnej czynów ani też sygnatur toczących się spraw. Zwrócić należy uwagę na fakt, iż M. P. wniosek złożyła 9 lutego 2009 roku i w tym samym dniu otrzymała kserokopie aktów notarialnych. Poza sporem pozostawał fakt, iż akt notarialny z dnia 19 listopada 2008 roku wydany przez pozwaną córka powoda w dniu 26 lutego 2009 roku złożyła do akt toczącego się postępowania karnego (e-protokół z dnia 17 czerwca 2013 roku – 00:11:26, karta 107v). Przy czym zwrócić należy uwagę na fakt, iż M. P. uzyskała dane o wydanie, których nawet nie wnioskowała. Wniosek dotyczył bowiem wydania kserokopii aktu zakupu mieszkania przy ul. (…) przez L. P. (1) oraz aktu przekazania własności na I. P.. Jak wyraźnie wynika z wniosku M. P. zmierzała do uzyskania danych dotyczących własności konkretnego mieszkania przy ul. (…) tymczasem otrzymała także akt notarialny, w którym jedynie w § 1 pkt G wymieniony został udział w wysokości 1/15 w udziale 143/144 w prawie do tego lokalu. Pozostałe dane zawarte w tym akcie w żaden sposób nie dotyczyły praw M. P.. Podkreślić należy, iż powodem udostępnienia danych powodów wynikających z przedmiotowych aktów notarialnych nie było toczące się postępowanie o zapłatę opłat za mieszkanie. Z oświadczenia M. P., które wpłynęło do pozwanej 21 stycznia 2009 roku wynika, iż córka powoda dostała wezwanie do zapłaty oznaczone 0-015-006 trudno jednak na tej podstawie wysnuć wniosek, iż w tym czasie dokonywane były przez pozwaną czynności związane z wyegzekwowaniem należności za korzystanie z tego konkretnego lokalu (przy ul. (…)). Pozwana nie przedstawiła żadnych dowodów, z których wynikałoby, że w styczniu 2009 roku występowały zaległości w opłatach za loka. Nie przedstawiła wezwania do zapłaty ze stycznia 2009 roku oznaczonego nr 0-015-006. Istotnego znaczenia dla sprawy nie miała okoliczności, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa w C. pozwem, który został sporządzony 26 października 2010 roku wystąpiła o zapłatę opłat za mieszkanie za okres od 1 maja 2009 roku do 30 września 2009 roku (pozew – karta 62-68). Okoliczność ta nie mogła być podstawą do udostępnienia dokumentów w postaci aktów notarialnych znajdujących się w zbiorach spółdzielni, gdyż te zostały M. P.wydane przez pozwaną już w lutym 2009 roku. Pozwana na podstawie wniosku M. P. z dnia 9 lutego 2009 roku wydała jej dwa akty notarialne z 5 listopada 2008 roku i akt notarialny z dnia 19 listopada 2008 roku, którego przedmiotem była darowizna i podział majątku wspólnego małżonków P.. W ten sposób M. P., w tym czasie już skonfliktowana z ojcem dowiedziała się, że jej ojciec dokonał darowizny na rzecz swojej żony, z którą ona utrzymywała jedynie oficjalne kontakty oraz zgodził się na podział majątku wspólnego w ten sposób, że jego składniki wymienione w akcie przypadły I. P. bez żadnych spłat i dopłat. Uzyskane informacje nie mogły być obojętne dla jej dalszego postępowania. Nieuprawnione jest twierdzenie pozwanej, iż dane udostępnione pasierbicy I. P. (wynikające z aktu z dnia 19 listopada 2008 roku) nie dotyczyły spraw osobistych powodów oraz że dotyczyły także sfery prawnej M. P. obecnie K.. Podsumowując zatem wskazać należy, iż co prawda administrator danych osobowych udostępniającydane nie ponosi odpowiedzialności za to, czy osoba wnioskująca o ich wydanie wykorzysta dane w deklarowany sposób jednak z uwagi na wynikający z art. 26 ust. 1 ustawy obowiązek dołożenia szczególnej staranności w celu ochrony interesów osób, których dane dotyczą, a w szczególności abydane te były przetwarzane zgodnie z prawem, administrator danych zobligowany jest dokładania wszelkich starań i wykazywania się szczególną starannością w celu zminimalizowania ryzyka jakichkolwiek nieprawidłowości w procesie przetwarzania udostępnionych przez niego danych. W tej konkretnej sprawie pozwana winna domagać się od wnioskującej uprawdopodobnienia okoliczności wskazanych we wniosku. W dacie, kiedy M. P. zwróciła się do pozwanej o wydanie danych miała ona prawo, po dokonaniu weryfikacji przez Spółdzielnię zasadności wniosku, czego pozwana nie dokonała – do uzyskania ewentualnie danych dotyczących lokalu mieszkalnego położonego w C. przy ul. (…). W tym bowiem czasie toczyło się postępowanie przygotowawcze dotyczące przywłaszczenia przez L. P. (1)pieniędzy córki, za które L. P. (1) nabył aktem notarialnym z dnia 5 listopada 2011 roku udział w wysokości 14/15 w udziale 143/144 w własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu położonego w C. przyul. (…) z obowiązkiem przeniesienia tego udziału na rzecz córki M. P.. Zresztą akt notarialny z dnia 5 listopada 2008 roku został złożony przez L. P. (1) do akt toczącego się postępowania już w listopadzie 2008 roku. Ostatecznie zaś do przeniesienia udziału na rzecz M. K. z domu P. doszło w toku postępowania karnego w dniu 2 kwietnia 2010 roku. Nie było natomiast żadnych podstaw do udostępnienia M. P. pełnej treści aktu notarialnego z dnia 19 listopada 2008 roku zawierającego dane do uzyskania, których wnioskująca nie była uprawniona.

Z powyższego wynika, iż udostępnienie przez pozwaną danych wynikających z aktów notarialnych nie znajdowało oparcia w przepisach obowiązującego prawa.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż dla udzielenia ochrony osobie poszkodowanej nie jest konieczne wykazanie sprawcy winy, czy nawet świadomości, a wystarcza obiektywna ocena wadliwości zachowania z punktu widzenia szeroko rozumianego porządku prawnego. Powodowie wykazali, że poprzez bezprawne działanie pozwanej doszło do niezgodnego z prawem ujawnienia ich danych osobowych i posiadanego majątku. Pozwana naruszyła prawo powodów do prywatności, ochrony danych osobowych, autonomii informacyjnej człowieka (por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30 października 2012 r., I ACa 593/12, LEX nr 1280020).

Zgodnie z art. 448 kc w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Zważywszy na okoliczności tej sprawy oraz zakres dokonanych naruszeń dóbr osobistych powodów i postawę pozwanej, która wbrew oczywistym faktom zaprzeczała, że wydane przez nią dokumenty, w szczególności akt notarialny z dnia 19 listopada 2008 roku dotyczyły spraw osobistych powodów, należało przyznać powodom zadośćuczynienie w kwocie po 2 000 złotych, oddalając w pozostałym zakresie żądanie zadośćuczynienia jako wygórowane. Orzekając o wysokości zadośćuczynienia Sąd miał na uwadze fakt, iż to nie działania pozwanej były przyczyną konfliktu jaki pojawił się w rodzinie powodów. Udostępnienie przez pozwaną bez podstaw prawnych danych osobowych powodów miało miejsce w czasie, kiedy ten konflikt już zaistniał. W toku były postępowanie karne prowadzone przeciwko L. P. (1) oraz postępowanie o ubezwłasnowolnienie. Powodowie nie wykazali w toku postępowania, aby uzyskanie danych, których dotyczyła przedmiotowa sprawa doprowadziło do szczególnej eskalacji tego konfliktu, chociaż mając na uwadze zasady doświadczenia życiowego niewątpliwie dane te mogły stanowić dodatkowy argument przemawiający za kontynuowaniem zainicjowanych wcześniej działań. Niewątpliwie toczące się postępowania, konieczność składania zeznań oraz brak kontaktu z osobom bliską jaką dla L. P. (1) jest jego córka miał negatywny wpływ na stan emocjonalny powodów. Toczące się sprawy nie pozostawały również bez wpływu na życie rodzinne powodów. Nie ma jednak podstaw, aby konsekwencjami problemów związanych z rozwiązywaniem sporów zaistniałych w rodzinie powodów obciążyć pozwaną. Stąd też zdaniem Sądu odpowiednią kwotą zadośćuczynienia za krzywdę związaną z bezprawnym udostępnieniemdanych powodów jest kwota po 2000 złotych dla każdego z powodów.

Waga naruszenia dobra osobistego, jak i okoliczności tego naruszenia przemawiają również za uznaniem, iż zasadne na podstawie art. 24 § 1 kc jest żądanie przeproszenia powodów, przy czym do usunięcia skutków zaistniałego naruszenia wystarczające jest dokonanie przeprosin w formie pisemnej – listu skierowanego do powodów o treści jak w sentencji orzeczenia. Pozwana nie udostępniła danychpowodów szerokiej społeczności a jednej osobie stąd niezasadne jest żądanie przeprosin w formie wskazanej w pozwie.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc, mając na uwadze wynik sprawy.

W niniejszej sprawie powodowie ponieśli koszty sądowe w postaci opłaty sądowej od pozwu w łącznej kwocie 2 100 złotych, obie strony reprezentowane były przez fachowych pełnomocników: powodowie – adwokata, którego wynagrodzenie zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz.U. Nr 163, poz. 1348) wyniosło 360 złotych, pozwana radcę prawnego, którego wynagrodzenie wyniosło 360 złotych zgodnie z z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu – Dz.U. Nr 163, poz. 1349).

 

Gwarancja – czy sprzedawca może przekazać dane klienta z związku z reklamacją?

reklamacjaDostaliśmy niedawno na naszą skrzynkę bardzo ciekawe pytanie dotyczące dopuszczalności przekazania przez sprzedawcę towaru (konkretnie komputera przenośnego) danych osobowych klienta w związku ze zgłoszonym roszczeniem opartym o udzieloną gwarancję. Stan faktyczny wyglądał w następujący sposób. Klient, nazwijmy go – „Kowalski”, kupił u sprzedawcy (X Sp. z o.o.) oficjalnego importera marki (Y Sp. z o.o.) komputer przenośny. Niestety wkrótce po zakupie okazało się, że komputer posiadał pewne istotne wady związane z nierównomiernym oświetleniem matrycy ekranu, co zdaniem Klienta, w znaczny sposób obniżało komfort jego użytkowania. Dokument gwarancyjny (gwarancja), który otrzymał od sprzedawcy klient, wystawiony był przez importera sprzętu. Klient skorzystał ze swoich uprawnień wynikających z gwarancji i zażądał od sprzedawcy zamiany sprzętu na nowy – wolny od wad. Sprzedawca zebrał od klienta dane osobowe w postaci: imię, nazwisko, adres poczty elektronicznej, numer telefonu. Po przyjęciu zgłoszenia od klienta, sprzedawca postanowił zgłosić sprzęt do naprawy do importera – który pełnił funkcję gwaranta. Ten ostatni, oprócz wymienionych powyżej danych osobowych, zażądał również – co wynikało z rodzaju wady zgłoszonej przez klienta – w jakich okolicznościach usterka się pojawiała, a więc kiedy ekran nie był podświetlany równomiernie.

W tym momencie sprzedawca skontaktował się z nami zadając pytanie, czy może przekazać do gwaranta kontaktowe dane osobowe oraz czy może gwarantowi przekazać opis usterki, w ramach którego klient opisał dokładnie w jakich okolicznościach, korzystając z jakiego oprogramowania, objawia się wspomniana powyżej usterka. Oczywiście stwierdzić należy, że taki opis usterki również może być nośnikiem informacji stanowiących dane osobowe. Tego wątku nie będziemy tutaj rozwijać. Powstaje jednak pytanie, czy sprzedawca może w takiej sytuacji przekazać do gwaranta dane kontaktowe klienta i dodatkowo, opis usterki. Sprzedawca posiada status administratora danych w rozumieniu art. 7 pkt 4 ustawy o ochronie danych osobowych odnośnie danych osobowych klienta związanych z realizacją umowy sprzedaży. W tym katalogu oczywiście znajdzie się imię, nazwisko, adres poczty elektronicznej oraz numer telefonu. Wskazać jednak należy, że z uwagi na skorzystanie przez klienta z uprawnień wynikających z tytułu gwarancji, a nie np. rękojmi za wady, odpowiedzialnym za wady jest w tym wypadku gwarant, a więc (w omawianej sytuacji) importer i to ten ostatni jest administratorem danych osobowych związanych z usunięciem usterki w związku z udzieloną gwarancją. Sprzedawca nie posiada zatem statusu administratora danych osobowych w stosunku do danych osobowych zawartych w opisie usterki. Zastosowanie powinna tutaj znaleźć instytucja powierzenia przetwarzania danych osobowych (art. 31 ustawy o ochronie danych osobowych). Importer jako gwarant powinien powierzyć na rzecz sprzedawcy czynności związane z zebranie i przekazaniem danych osobowych związanych z opisem usterki na jego rzecz. Pozostałe dane osobowe, z uwagi na to, że ich administratorem jest sprzedawca, powinny być przez niego udostępnione na rzecz gwaranta. Podstawą udostępnienia danych osobowych, wbrew pojawiającym się poglądom, że powinna to być zgoda na udostępnienie danych osobowych, będzie art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, a więc prawnie usprawiedliwiony interes administratora danych. Jako ciekawostkę można dodać, że gwarant będzie przetwarzał dane osobowe z kolei na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych w zw. z art. 577 kodeksy cywilnego oraz art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych.

O czym powinien pamiętać sprzedawca? Powinien poinformować klienta o tym, że przekaże jego dane osobowe do gwaranta (a więc dopełnić w tym zakresie obowiązku informacyjnego). Dodatkowo, należy pamiętać o tym, aby przekazanie danych osobowych odbywało się w bezpieczny sposób, a więc w taki, który ograniczy dostęp do przekazywanych danych osobowych tylko i wyłącznie do kręgu osób upoważnionych do ich przetwarzania.

Marketing a ochrona danych osobowych – zakup bazy danych

Ostatnim elementem jaki pozostał do omówienia z „działki” marketingu jest proces związany z zakupem bazy danych na potrzeby marketingowe. Na rynku możemy znaleźć całą masę ofert przeróżnych baz danych. Powstaje jednak pytanie do czego możemy wykorzystać zakupione dane osobowe i jak je wykorzystać legalnie. Na początku omówimy w skrócie wykorzystanie zakupionej bazy danych pod kątem wymogów z ustawy o ochronie danych osobowych. W drugiej części artykułu odwrócimy rolę i omówimy jak przygotować bazę danych do sprzedaży.

Na początku należy wskazać, iż sprzedaż bazy danych wiąże się z udostępnieniem danych. Administrator danych udostępnia dane osobowe drugiemu podmiotowi, który również staje się administratorem danych. W przypadku zakupu bazy danych, w odniesieniu do nabytych danych, powinniśmy spełnić obowiązki jakie są nałożone ustawą o ochronie danych osobowych.

Pierwszym elementem jest zapewnienie podstawy prawnej. W odniesieniu do danych osobowych wykorzystywanych na potrzeby marketingu będziemy mieli do czynienia, w zdecydowanej większości przypadków z danymi zwykłymi. Powinniśmy posiadać, więc przesłankę z art. 23 ustawy o ochronie danych osobowych. Na potrzeby przetwarzania danych w celach marketingowych możemy wykorzystać zgodę osoby, której dane dotyczą lub usprawiedliwiony interes administratora danych. Rozważania na temat zastosowania tych dwóch przesłanek zostały poczynione we wcześniejszym artykule .

Oprócz posiadania odpowiedniej podstawy prawnej, z punktu widzenia podmiotu nabywającego bazę danych powinniśmy również zabezpieczyć swoje interesy w umowie. Postanowienia umowne mówiące o tym, iż dane zostały pozyskane legalnie i podmiot sprzedający ma podstawę ich dalszego udostępniania są w mojej ocenie jak najbardziej mile widziane.

Po pozyskaniu danych osobowych powinniśmy spełnić obowiązek informacyjny. Biorąc pod uwagę okoliczność, iż dane zostały pozyskane od podmiotu trzeciego, należy spełnić obowiązek informacyjny z art. 25 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Klauzula obowiązku informacyjnego może być wysłana maile, pocztą lub smsem. Zgodnie z orzecznictwem sądów na początku powinniśmy (przed wysłaniem ofert marketingowej) wysłać wyłącznie klauzule obowiązku informacyjnego i „dać” czas na wniesienie sprzeciwu osobom , których dane dotyczą.

Ostatnim elementem jest odpowiednie zabezpieczenie przetwarzanych danych osobowych i rejestracja zbioru danych (o ile taki zbiór nie został zarejestrowany wcześniej).