Czy pracodawca może samodzielnie sprawdzać stan trzeźwości pracownika?

Stan trzeźwości pracownika w odniesieniu do ochrony danych osobowych, może, stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r.  Nr 101 poz. 926 z późń. zm.) stanowić tzw. wrażliwe dane osobowe (stan zdrowia), których przetwarzanie jest możliwe po spełnieniu jednej z przesłanek wymienionych w ust. 2 tegoż artykułu. Przetwarzanie danych wrażliwych jest możliwe m.in., jeżeli przepis szczególny innej ustawy  zezwala na przetwarzanie takich danych osobowych bez zgody osoby, której dane dotyczą i stwarza pełne gwarancje ich ochrony (art. 27 ust. 2 pkt. 2 ustawy o ochronie danych osobowych).

Możliwość badania trzeźwości pracownika uregulowana zostawała w ustawie z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r. poz. 1356), zwaną danej „ustawą o wychowaniu w trzeźwości”. Stosownie do art. 17 ustawy o wychowaniu w trzeźwości,

kierownik zakładu pracy lub osoba przez niego upoważniona mają obowiązek niedopuszczenia do pracy pracownika, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawił się on do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo spożywał alkohol w czasie pracy.

Podejrzenie spożycia alkoholu musi być uzasadnione, a okoliczności stanowiące podstawę decyzji powinny być podane pracownikowi do wiadomości. Z kolei art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości stanowi, że

na żądanie kierownika zakładu pracy, osoby przez niego upoważnionej, a także na żądanie pracownika, o którym mowa w ust. 1, badanie stanu trzeźwości pracownika przeprowadza uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego.

Z przytoczonych przepisów wynika, że podstawą przetwarzania danych osobowych będzie art. 27 ust. 2 pkt. 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Natomiast w odniesieniu do samego badania to stwierdzić należy iż pracownik może dobrowolnie poddać się badaniu (w zasadzie tylko alkomatem) poprzez swoje „żądanie udowodnienia niewinności”. Jeżeli pracownik nie podda się sam badaniu stanu nietrzeźwości to na żądanie kierownika zakładu pracy lub osoby przez niego upoważnionej mogą to uczynić uprawnione organy powołane do ochrony porządku publicznego, którymi są funkcjonariusze Policji lub Państwowej Inspekcji Pracy (w odniesieniu do badania alkomatem) oraz lekarze lub na jego zlecenie pracownicy medyczni zakładów opieki zdrowotnej i służby zdrowia (w odniesieniu do pobierania krwi).