Egzekucja decyzji GIODO

Nowelizacja ustawy o ochronie danych osobowych z dn. 7 marca 2011 r. zmieniła m.in. ustawę z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz 1015), dalej zwaną „Ustawą”. Choć trudno w to uwierzyć i kłóci się to z logiką, do ww. daty, decyzje GIODO nie podlegały egzekucji, czyli mówić wprost, GIODO nie posiadał narzędzia, które pozwalało wymusić wykonanie prawomocnej decyzji administracyjnej w zakresie usunięcia uchybień w procesie przetwarzania danych osobowych. Z punktu widzenia praktyki, brak egzekucji decyzji GIODO wpływał bardzo negatywnie na zgodność działania administratorów danych z ustawą o ochronie danych osobowych. Znane są mi przypadki, gdy przed wejściem w życie ww. nowelizacji, administrator danych świadomie i umyślnie nie wykonywał decyzji GIODO. Oczywiście zdarzało się tak wtedy, gdy był dobrze poinformowany i zdawał sobie sprawę, że brak działania nie spowoduje nałożenia na niego dodatkowych sankcji (oczywiście w artykule pomijam całkowicie inne reżimy odpowiedzialności prawnej, tj. odpowiedzialność karną i cywilną). Czy wejście w życie nowelizacji poprawiło sytuację? Niestety nie. Same przepisy (poza sporadycznymi wyjątkami) nie kształtują rzeczywistości. Póki więc GIODO nie zacznie korzystać z przysługujących mu uprawnień do egzekucji swoich decyzji, póty administratorzy danych będą posiadali tą furtkę i szansę na uniknięcie odpowiedzialności związanej z niewykonaniem decyzji GIODO.

Pozostawiając powyższe dywagacje, rzućmy okiem jak wyglądają uprawnienia GIODO, o których mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 18 ustawy o ochronie danych osobowych, decyzje wydawane przez GIODO dotyczą obowiązku podjęcia lub zaniechania określonej czynności. Są to zatem obowiązki o charakterze niepieniężnym. Dla tego typu decyzji administracyjnych, Ustawa przewiduje następujące środki egzekucyjne:

  1. grzywna w celu przymuszenia,
  2. wykonanie zastępcze
  3. odebranie rzeczy ruchomej,
  4. odebranie nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń,
  5. przymus bezpośredni

GIODO w postępowaniu egzekucyjnym jest zarówno wierzycielem (czyli podmiotem uprawnionym do żądania wykonania decyzji) jak i organem egzekucyjnym. W związku z faktem, iż GIODO posiada status wierzyciela i organu egzekucyjnego, GIODO wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy powinien zostać doręczony administratorowi danych, który nie wykonał decyzji, wraz z dowodem doręczenia wcześniej upomnienia, którego celem było skłonienie administratora danych do dobrowolnego wykonania decyzji.

Wydaje się, że z punktu widzenia GIODO będą mogły być stosowane w praktyce środki egzekucyjne o których mowa w pkt 1, 2 i 5. Teraz kilka słów grzywnie. Zgodnie z Ustawą, grzywna w celu przymuszenia wykonania decyzji może być nałożona dopiero w ostateczności, gdy inne środki egzekucyjne nie wchodzą już w grę. Wynieść ona może do 10 000 zł w przypadku osób fizycznych (do 50 000 zł w przypadku wielokrotnego niewykonania decyzji GIODO) i odpowiednio w stosunku do innych podmiotów niż osoby fizyczne 50 000 zł (i 200 000 zł w przypadku wielokrotnego niewykonania decyzji GIODO). Nałożone i nieuiszczone grzywny podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych. Co istotne, obowiązek uiszczenia nałożonych grzywien nie przechodzi na spadkobierców lub prawnonabywców administratora danych. Zatem można postawić tezę, iż w razie zbycia (udostępnienia) zbioru danych na rzecz innego administratora danych, na odbiorcę danych, nie przechodzi obowiązek zapłaty grzywny. Jeżeli zdarzy się tak, że administrator danych wykona w międzyczasie decyzję GIODO, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny podlegają umorzeniu. Administrator danych, który wykonał decyzję, posiada również uprawnienie, do złożenia wniosku o zwrot uiszczonych lub ściągniętych grzywn w wysokości 75% lub 100%. O zwrocie ww. kwot decydować będzie GIODO.

W kolejnych artykułach omówimy kolejne środki egzekucyjne, które może stosować GIODO.