RODO – WYROK SĄDU REJONOWEGO W TORUNIU Z DNIA 28 GRUDNIA 2018 R.

RODO wyrok sądu

Wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 28 grudnia 2018 r.

IV P 364/18 – Jeden z pierwszych wyroków rozstrzygających o zasadności podpisania dokumentów z zakresu ochrony danych przez pracownika.

W sentencji wyroku znajdziemy uznanie powództwa oraz zasądzenie kosztów od pozwanej Spółki (pracodawcy).

Pracownik wniósł powództwo tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w trybie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Przyczyną uzasadniającą wypowiedzenie było niepodpisanie przez pracownika dokumentów z zakresu ochrony danych osobowych.

W uzasadnienia Wyroku wynika, iż pracownik otrzymał do podpisu następujące dokumenty:

  • Oświadczenie o zgodzie na przetwarzanie danych osobowych;
  • Oświadczenie o zgodzie na funkcjonowanie w miejscu pracy monitoringu, utrwalenie wizerunku pracownika w miejscu pracy i przetwarzanie danych osobowych w tym zakresie;
  • Oświadczenie o przestrzeganiu zasad i przepisów ochrony danych osobowych i o zachowaniu tajemnicy danych osobowych zawierające oświadczenie o zapoznaniu się z przepisami ochrony danych osobowych, zasadami przetwarzania i ochrony danych osobowych i zobowiązanie do przestrzegania zasad i przepisów z zakresu ochrony danych osobowych oraz informacji objętych prawem tajemnicy przedsiębiorstwa podczas wykonywania obowiązków służbowych oraz oświadczenie o przyjęciu do wiadomości i stosowania zasad dotyczących bezpieczeństwa danych osobowych w firmie.

Sąd wyraźnie wskazuję, iż przede wszystkim pracodawca jako administrator danych powinien określić prawidłową podstawę przetwarzania danych osobowych. W dostarczonych dokumentach Sąd w moim odczuciu słusznie podnosi, iż w relacjach pracowniczych nie powinniśmy opierać się na przesłance wynikającej z art. 6 ust. 1 lit a) RODO, bowiem zgoda podmiotu danych powinna być wyrażona dobrowolnie, konkretnie, świadomie i jednoznacznie co w relacjach pracodawca – pracownik budzi wątpliwości. Odnosząc się do zgody na przetwarzanie danych osobowych Sąd podkreśla, iż zgoda ta mogła dotyczyć wyłącznie danych których pracownik nie miał obowiązku udostępniać pracodawcy zgodnie z art. 22 1 Kodeksu pracy.

Ponadto żądanie zgody na funkcjonowanie w miejscu pracy monitoringu, utrwalenie wizerunku pracownika w miejscu pracy i przetwarzanie danych jest nadmierne bowiem również w tym zakresie regulują nam przepisy w art. 22 2 Kodeksu pracy o monitoringu wizyjnym. Przepisy te wskazują, iż pracodawca powinien wskazać cele, zakres oraz sposób zastosowania monitoringu a informację te ustalić w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy. Pracodawca informuje pracowników o wprowadzeniu monitoringu, w sposób przyjęty u danego pracodawcy, nie później niż 2 tygodnie przed jego uruchomieniem a przed dopuszczeniem pracownika do pracy przekazuje powyższe informacje na piśmie.

Sąd wskazuję, iż w przepisach jest tylko wskazanie, iż pracodawca informuję o wprowadzeniu monitoringu, jego celu, zakresie oraz sposobie zastosowania a jego wprowadzenie nie jest zależne od zgody pracownika.

Sąd podał w wątpliwość podpisanie oświadczenia o przestrzeganiu zasad i przepisów ochrony danych osobowych i o zachowaniu tajemnicy danych osobowych zawierające oświadczenie o zapoznaniu się z przepisami ochrony danych osobowych, zasadami przetwarzania i ochrony danych osobowych i zobowiązanie do przestrzegania zasad i przepisów z zakresu ochrony danych osobowych oraz informacji objętych prawem tajemnicy przedsiębiorstwa podczas wykonywania obowiązków służbowych oraz oświadczenie o przyjęciu do wiadomości i stosowania zasad dotyczących bezpieczeństwa danych osobowych w firmie bowiem samo niepodpisanie przez pracownika w/w dokumentów może oznaczać, iż pracownik nie posiada stosownej wiedzy z zakresu ochrony danych osobowych, a jeśli posiada to nie będzie czynił z niej użytku. Skutkować to może zdaniem Sądu odsunięciem pracownika od pracy w trybie art. 100 § 2 pkt 4 Kodeksu pracy (podstawowym obowiązkiem pracownika jest dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę), jednak nie może prowadzić do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika i nie może stanowić ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych. Sąd wskazuję, że podpis jest pewnego rodzaju deklaracją a nie obowiązkiem pracownika sensu stricto.

Wskazując również na ugruntowane orzecznictwo, iż zastosowanie przesłanki z art. 52 § 1 pkt. 1 Kodeksy pracy wchodzi w grę tylko wtedy gdy zachowanie pracownika jest szczególnie naganne oraz stanowi rażące i drastyczne złamanie reguł postępowania. W zaistniałej sprawie zdaniem Sądu nie można tutaj mówić o takim zachowaniu.

Sąd podkreśla, również jak ważne jest chociażby przeszkolenie pracowników niezależnie od ich stanowiska i uświadomienie zarówno pracownikom wyższego szczebla jak i pracownikom szeregowym funkcjonowania zasad z zakresu ochrony danych.

Podsumowując pracodawca jako administrator danych powinien:

  • Prawidłowo określić podstawę prawną przetwarzania danych pracowniczych;
  • Przy wyrażeniu zgody zapewnić dobrowolność oraz pamiętać o zasadzie równowagi stron przy wyrażeniu zgody, bowiem w przypadku wątpliwości co do jej dobrowolności może okazać się ona nieważna;
  • Sukcesywnie podnosić świadomość pracowników z zakresu ochrony danych poprzez m.in. szkolenia oraz dbać o prawidłowe przestrzeganie zasad wynikających z RODO.

 

Autor: Aleksandra Kiełbratowska

RODO anonimizacja i pseudonimizacja.

RODO anonimizacja pseudonimizacja

Anonimizacja oraz pseudonimizacja – objaśnienia (RODO).

Opierając się na treści nowego unijnego rozporządzenia ogólnego o ochronie danych (RODO) oraz przyjętej w dniu 10 kwietnia 2014 r. opinii 05/2014 w sprawie technik anonimizacji, wskazujemy na różnice pomiędzy obydwoma pojęciami.

Podstawowa różnica polega na tym, że skutkiem anonimizacji jest nieodwracalne uniemożliwienie identyfikacji osoby. Natomiast przy zastosowaniu pseudonimizacji nadal istnieje prawdopodobieństwo pośredniego zidentyfikowania osoby fizycznej.

Anonimizacja.

Jak wskazano w ww. opinii, skuteczne rozwiązanie w zakresie anonimizacji uniemożliwia wszystkim stronom wyodrębnienie konkretnej osoby fizycznej ze zbioru danych. Uniemożliwia też, tworzenie powiązań między dwoma zapisami w zbiorze danych (lub między dwoma oddzielnymi zbiorami) i wnioskowanie jakichkolwiek informacji z tych danych. Przy stosowaniu anonimizacji samo usunięcie elementów umożliwiających bezpośrednią identyfikację nie wystarcza do zapewnienia aby zidentyfikowanie osoby (której dane dotyczą) nie było już możliwe. Często konieczne będzie podjęcie dodatkowych środków w celu zapobieżenia identyfikacji takiej osoby. Proces anonimizacji polega na tym, by nie istniała już możliwość wykorzystania danych do zidentyfikowania osoby fizycznej za pomocą „wszystkich sposobów, jakimi może posłużyć się” administrator danych lub osoba trzecia. Istotnym czynnikiem jest fakt, że przetwarzanie musi być nieodwracalne. Jeżeli anonimizacja została przeprowadzona w sposób skuteczny nie będziemy już przetwarzać danych osobowych, w rozumieniu ustawy czy RODO.

Jeżeli natomiast chodzi o pseudonimizację, to w istocie należy uznać ją za środek bezpieczeństwa. Nie jest to natomiast metoda anonimizacji.

Pseudonimizacja.

Pseudonimizacja polega na zastępowaniu jednego atrybutu (z reguły atrybutu nietypowego) w zapisie innym atrybutem. W związku z tym nadal istnieje prawdopodobieństwo pośredniego zidentyfikowania osoby fizycznej. Dlatego też stosowanie samej pseudonimizacji nie będzie skutkowało anonimowym zbiorem danych.

Przykładowe metody pseudonimizacji opisane w ww. opinii to np.:

  • szyfrowanie z kluczem tajnym:

W tym przypadku posiadacz klucza może z łatwością ponownie zidentyfikować każdą osobę, której dane dotyczą, poprzez odszyfrowanie zbioru danych.

  • funkcja skrótu:

Polega na skróceniu danych osobowych do określonych wartości np.:

– imię i nazwisko skracamy do inicjałów;

– numer i adres zamieszkania do pierwszych liter ulicy i miejscowości.

  • tokenizacja:

Technika ta jest zwykle stosowana w sektorze finansowym w celu zastąpienia numerów identyfikacyjnych kart wartościami, które ograniczają ich użyteczność dla osoby trzeciej. Tokenizacja polega na stosowaniu mechanizmów szyfrowania jednokierunkowego lub na przypisaniu za pomocą funkcji indeksu, sekwencji liczb lub losowo wygenerowanych liczb, które nie zostały w sposób matematyczny uzyskane z danych pierwotnych .

W kontekście stosowania RODO podkreśla się, że pseudonimizacja może być jedną z metod zabezpieczenia danych. Zmniejsza ryzyko dla osób, których dane dotyczą, oraz pomaga administratorom i podmiotom przetwarzającym wywiązać się z obowiązku ochrony danych.

Istotne jednak jest, że tylko takie przetworzenie danych osobowych, które trwale uniemożliwia identyfikację osoby fizycznej (anonimizacja) lub wręcz usunięcie/zniszczenie danych skutkuje tym, że nie przetwarzamy już danych osobowych. Czyli nie musimy mieć podstawy prawnej do ich przetwarzania.

Anonimizacja i pseudonimizacja w firmach/organizacjach.

W kontekście przetwarzania danych osobowych przez firmy/organizacje, pamiętać należy, że informacje stanowiące dane osobowe, do których przetwarzania nie ma podstaw prawnych (np.: o stanie zdrowia dłużników) nie będą danymi, tylko w przypadku gdy w sposób nieodwracalny nie będzie można zidentyfikować osoby fizycznej (tj. np. dłużnika). Technika polegająca np.: na fizycznym rozdzieleniu danych identyfikacyjnych dłużnika i dotyczących jego zadłużenia od danych dotyczących jego stanu zdrowia i powiązanie ich jedynie poprzez przypisanie określonego numeru będzie przykładem pseudonimizacji. Nie można w takim przypadku uznać, że firma/organizacja nie przetwarza danych o stanie zdrowia. Zidentyfikowanie osoby fizycznej nie jest bowiem trwale uniemożliwione.

Kartki świąteczne a ochrona danych osobowych

Zapewne zadajecie sobie pytanie jak to jest z kartkami świątecznymi, czy do swoich klientów możecie wysłać takowe, a jeżeli już to jakich obowiązków powinniśmy dopełnić. Tak naprawdę to pewne nikt się na tym, nie zastanawia i po prostu wysyła. Zapewne to słuszne bo wszystko, w tym i ochrona danych osobowych powinno mieć swoje granice. My jednak postaramy się i w ten szczególny dzień choć kilka słów na ten temat napisać.

Obowiązki ustawowe jakimi się zajmiemy w kontekście wysyłania kartek świątecznych to: podstawa prawna, obowiązek informacyjny, czy kwestia  rejestracji zbioru danych osobowych. W telegraficznym skrócie podstawą przetwarzania w tym celu danych osobowych naszych klientów, kontrahentów i ich pracowników w tym celu może być tylko i wyłącznie art. 23 ust. 1 pkt. 5 ustawy o ochronie danych osobowych – czyli usprawiedliwiony cel administratora danych. Myślę, że nie ma co tu więcej dodawać komentarza J Nie będziemy też dopełniać obowiązku informacyjnego z art. 24 lub 25 uodo. Wyobraźcie sobie Państwo sytuacje w której pod życzeniami wpisana będzie klauzula: „Administratorem Twoich dobrowolnie podanych danych osobowych…”. Choć jak ktoś z Państwa bardzo będzie chciał to w celach standaryzacyjnych i związanych ze zgodnością z zasadami przetwarzania danych osobowych takiego obowiązku informacyjnego może dopełnić. Warto również wspomnieć, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych z powagą podszedł do tematu i w swojej publikacji „ABC  rejestracji zbiorów danych osobowych” na stronie 9 wskazuje, że przetwarzanie danych w zbiorze w związku z wysyłaniem kartek świątecznych nie jest zwolnione jest z obowiązku rejestracji. Cytując GIODO:

„Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 8 ustawy z obowiązku rejestracji zbioru da­nych zwolnieni są administratorzy przetwarzający je wyłącznie w celu wystawienia faktury, rachunku lub prowadzenia sprawozdawczości fi­nansowej. Jeśli jednak zgromadzone w zbiorze dane służą dodatkowym celom, innym niż wskazane w tym przepisie, to administrator będzie musiał zbiór zarejestrować. Przykładem takiej sytuacji jest wykorzystywanie danych w celach finansowo-księgowych z jednoczesnym wyko­rzystywaniem ich do celów realizacji umowy, dochodzenia roszczeń, ce­lów marketingowych, utrzymywania kontaktu z klientem (np. wysyłania życzeń urodzinowych czy kartek świątecznych).”

Z tego mogłoby wynikać, że takowy zbiór podlega rejestracji. Ja jednak nie szedłbym zbyt daleko w tych rozważaniach i zwolnił zbiór z rejestracji na podstawie art. 43 ust. 1 pkt. 11 ustawy – czyli w związku z przetwarzaniem danych osobowych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.

Reasumując jeśli się Państwo trochę zaniepokoiliście to niesłusznie i możecie śmiało wysyłać kartki z życzeniami świątecznymi swoim klientom i kontrahentom, a my jako Redakcja Bloga chcielibyśmy Państwu życzyć wielu łask i radości z tegorocznych Świąt Bożego Narodzenia, Szczęśliwego Nowego Roku, wolnego od kontroli GIODO i samych zarejestrowanych zbiorów.

Redakcja Bloga